14:52
Sürüji hatyn / henekli hekaýa
SÜRÜJI HATYN

Ulagyny täzeleýänçä, hatynam garaz eýdip-beýdip, şol ugurdan ýörite okadylýan ýerine sapak sypdyrman gatnaý-gatnaý, ilk-ä ýeňil ulagy dolandyrmagy öwrendi. Soňam ýene-de eýdip-beýdip synagdan geçip, şeýle pisintli ulaglary dolandyrmaga hukuk berýän sürüjilik şahadatnamasyny edindi.
Belanyň körügem onuň mundan buýanky özünden öň ötüp giden danyşment we köpbilmiş ata-babalary ýaly: “saçy uzynlaň ulanmaly iň uly guraly – saç, sallançak, sübse” diýen müňýyllyklaryň synagyndan geçen danalyga eýermän, döwrebap hem medeniýetli adam boljak bolup, ölüp ýatmasyndan emele geldi.
Şol döwrebaplyga bolan bolgusyz ymtylyşam, ilk-ä onuň keýpi ýamanam beter daş ýaryp ýatan wagty: “Senem bommasa, ulag dolandyrmagy şakyrra-mukyrra öwrenäkge, eýlekileň şeýdip ýören şolar ýalysynyň nämesinden nämäň kemmiş, sürüjilik şahadatnamasyny dagam edinäýseň nädýä?!” diýip, gapdalynda ýatan hatynynyň gulagyna islemezlik bilen göwünli-göwünsiz pyşyrdamagyna ýol arçady.
Soňam hatyny sürüjilik ylmynyň düýbüni deşip, aňry ýüzündäki pellehanasyna ýetip barýarka, gulaklary gazalana-gazalana, beýnisi günüň astynda undulan erik kişdesine dönderilip, süňňi sagdynja, abatja, öň bäş ýyllap wepaly hem azarsyz-bizarsyz hyzmat eden, indem ýene-de azyndan on ýyllap dagy azar bermän hyzmat etjek ulagynyň-a satylmagyna, yz ýanyndanam birnemejik bergä-borja batylyp, şu wagtky täze, has haýbatly, halk arasynda “öküzkelle” diýlip, hasam bat berilýän ulagynyň bolsa işiklerinde keserdilmegine getirdi.
Soňam güpür-tapyr, birdenkä täze ulag onuň özüne ýetmeýänden boldy duruberdi. Ha ir bilen işine bolsun, ha bazara, ha toýa-tomga, ha başga bir zerur ýerine, hatynyňam mydam gyssagly gitmeli ýerem taýyn, delilem, esaslandyrmasam, gapdalyndan sozanguýruk aslyşyp duran bolaýdy.
“Käkesi, işe gidip barýan bolsaň, menem seni edaraňda düşürip, atam öýüme gidip geleýsem hop ýagşy bolup durar-a!”.
“Näme-how, mundan öň-ä ataň öýüňe awtobusly gideňde-de bolýady? Indi nä, awtobus halkyna gyran degdimi? Hä?!”.
“Wiý käkesi! Senem bir zat diýmelimiş diýseler, edil ýöne, tokly osuran ýaly edip göberýäň! Hi-hi-hi...Öň maşşyn sürüp bilmeýäkäm, awtobusda kösenip ýörenim azmy diýsene! Indi sürüp bilýäkäm bir, bäş gün bu ýalançyň aýşu-aşret hözirini görüp ýaşaýyn-la! Onnoňam, sen şeýdip, ýeke “öküzkelläň” daşynda: “ýerde goýsam pos bolýa, gökde goýsam ys bolýa” diýip, degmäge dözmän, sazanaklap ýöň! Illeň-ä meň ýalysyna seň ýalysy özbaşjygyna bir “doňuzkelle”, ýa-da “paltaçyra” ýa-da “dutyý”, ýa-da hasam owadany “baboçka” ýa “lisiçka” alyp bermäge-de dözýä! Seň ýanyňda bolsa men garamaňlaýyň bahasy gara şaýy! Mydama saňa gultunyp, her gezäm zerurym çykanda üzeňňiňden üç geçip, ýalbaryp ýörmezim ýalaky, özbaşyma birje “dutyý” alyp bermäge dözmiýäň...”.
Onsoň olam, hatynyň tükeniksiz jibrinmesidir-özelenmesine tap getirip bilmän: “Äý, bu hatynlary gepletseň, mojugyndanam mojugyny tapýarlar. Gör-ä muny, indi özbaşyna, aýratyn ulag diläp başlaýşyny! Seniň şoňa ýagdaýyň bar, ýok, düýbünden gyzyklandyrmaýar-a, munyýny! Şonuň üçinem isleýänini berip dynyp başyňy gutarandan gowusy bolmajak ýaly” diýýär-de, idilen ugruna garşy mytdyldabermekden özge alaç tapmaýar.
Bu günem şeýle boldy. Irden işe gitmekçi bolup, ulagyny gyzdyrmak üçin işledenem ýaňydy welin, şaýyny-esbabyny mazaly üpjünläp, bir gyldan bezenip-beslenen hatyny, körpes oguljygynyňam elinden tutup, alnynda desbi-dähil boldy.
-Kakasy, eger-de idin berseň, sen işiňde düşüp galanyňdan soň, ilki bilen bi ogluň-a mekdebine düşürip, soňam joramam alyp, lomaý söwda bazaryna gidäkge gerek-ýaragymyzy alyşdyryp geläýin?! Onnoň öýlänaşyr uçurlaram ýene-de ulagy yzyňdan eltäýerin-dä! Hä, käkesi?!
“Wah seniňem bir...” diýip, içinden ýarym hüňürdäp, hyrçyny dişlän ol, daşyndan yşnaksyz syrtardy:
-Bolar keýwany! Şü: “Git-de gaýadan dikbaşaşak özüňi zyň!” diýmeseň bolýa. Galan näme diýseň, seňki dogry bolmuşdyk!
-Weý-weý käkesi! Beýdip ýäş çägäň ýanynda beýle gödeňsiz degişme ahyry. Birden ol seniň içiň ýanyp, maňa ulagyňy beresiň gelmän, gysganyp-gabanýansyň dagy öýdäýmesin!-diýip, aýaly hasam şelaýynsyrady.
“Wah seniňem bir...” diýip, ol ýene-de ýaňky ýarym hüňürdisini içinden gaýtalap, tasdanam maňlaýyna şapyladýardy. Zordan saklanaýdy. Soňam:
-Münüň-dä, onda. Näme dursuňyz? Ugralyň-da!-diýip, ol henizem gapdalynda söm-saýak bolup duran aýalyna gözüni alartdy.
-Käkesi! Men sürüp gidäýin bolmasa? Öň, şü sürüjiligi öwrenýän wagtym özüň aýdypdyň-a: “Saňa bahymrak eliň düzüler ýalaky, ulagy mümkinçilik bolan ýerinde köpräk dolandyrmagyň gerek” diýip...
Içi ýanmakdan ýaňa demi tutulan ol, gözlerini çakgyň çüýüne dönderip, özüne delmuryp garaýan hatynyna dikildi-de, dem salym doňup durdy. Soňam “haşlap” uludan demini aldy-da, jyňkyny çykarman ulagyň destiniň başyndan düşdi.
Sürüjiniň gapdalyndaky orna geçmek üçin ulagyň syrtyndan aýlanyp barýarka-da, sürüjiniň kürsüsine geçip jaýlaşan ejesine baka howatyrly garanjaklaýan körpesiniň pyşyrdysy ony sähelçe sägindirdi:
-Kaka!
-Hümm?-diýip ol, alty ýaşlyja bezzadyň deňesinde aýak çekdi.
-Maşşyny ejem sürse, men-ä münjekgä-laý!
Ol geň galdy.
-Hä o näme üçin, oglum?
-Äý,-diýip pyşyrdan oglanjyk, ýeňsesini gaşady:-ejem maşşyny sürüp başlamanka, ilki bilen-ä hol seniň maňa: “gaty gorksaň, pyşyrdap, şuny gaýtalaýgyn” diýip öwredişiň ýaly: “Eşhedü enlä ilaha il-Allahü we eşhedü enne Muhammeden abduhuw we Resulih” diýip kelemesini öwrüp başlaýar. Soňam: “Ýa Hudaýym, ajalyň biwagt-näwagtyndan, oslagsyzyndan özüň goraweri!” diýip, ýaman gorkunç pyşyrdaýar-a. Soňra ýolda barýarka-da her gezek deňesinden maşşyn “wazlap” geçip gidýärem welin: “Hiýh! Ýerçeken! Tüf-tüf-tüf...ýüregim-ä ýardy! Ýuwaşrak geçip bolmyýamyka, ýa?!” diýişdirip, ziňkildäp gidýär-de, ýakasyna tüýkürip başlaýar welin, özüňem gorkup ugranyňy duýman galaýýaň-a, kaka!...
-Mbäh, her gezek ulagyň destine geçende ölümini boýnuna alyp, ikujunam deňläp münýä diýsene!-diýip hümürdän ol, az-kem oýurganyp durdy. Aýalyna garşy gaňrylanda onuň ulagyň destinden pugta gysymlap oturyşyna dodaklaryny müňk-müňk edip, içinden nämedir bir zatlary sanaşdyrýandygyny saýgardy. Bu görnüş ony oguljygynyň aýdýanynyň hakdygyna bada-bat ynandyrdy.
Ol iňkise gitdi.
Kamikadzeler kibi takdyra ten beren hatynyň dolandyrýan ulagyna münmelimi ýa-da däl?!
Ýok.
Asla ol özüniň öňünde bu sowaly ýalňyş goýýar. Soragy başgaça goýsaň dogry geljek.
Kamikadzeler kibi takdyra ten beren hatynyň dolandyrýan ulagyna münmek akyllylykmy ýa-da akmaklyk?!
Ine şu sowal dürs bolýar.
Ýöne, sürüjiniň ornunda gaýym ornaşyşyna, kelemesinem öwrüp tamamlan hatyny oňa, öz öňünde goýan bu soragyna uzak çümüp durmaga maý bermedi.
-Münüň ahyry! Ýene-de işiňden gijä galsaňam men görgülä igenersiň!-diýip ol ýanýoldaşydyr ogluna mürehet etdi.
“Äý, näme bolsa şol bolsun-la! “Bir başa bir ölüm”, ata-babalarymyz: “Serçeden gorkan dary ekmez” diýipdirler. Öz-ä bir ýaňky agzyny müňküldedip kelemesini çöwrüp oturyşyn-a seredeniň-dä iniň jümşüldäp gidýär welin, onda-da näme, şumat oňa näme diýjeg-äý? Näme: “Sen gidiber. Biz-ä oglum bilen awtobusda gidiberjek” diýjekmi?” diýip oýlanan ol, kän eglenip durman, ilk-ä ogluny ulaga mündürdi. Soňam özi mündi.
Ugradylar.
Sürüjem, ýanyndakylaram içlerinden bilenje dogalaryny okap.
Özlerem arasynda birek-birege syr bermejek bolup, ulagdyr-ýol hereketi, sürüjilikdir-ýaşaýyş bilen dahylly bolmadyk, mesaýy söhbet etmäge-de çalşan bolýarlar, görgüliler...
Hernä, olaryň Hudaý diýen ýeri, sag-aman barmaly ýerlerine bardylar. Äri işleýän edarasyna ýakynda düşüp galdy. Gaýtadan ýola rowana bolan ulagyň yzyndan esli salym garap durşuna-da, gidenleri gorap, öz penasyna almagy barada keremli Allatagala müň kerem mynajat etdi. Ulag nobatdaky öwrüme sowlup, gözünden ýitenden soňam, ýüzüni sallap, aladaly keşpde edarasyna ýöneldi.
Günortana çenlem iňkisli gezdi. Edýän işinde hiç ünsüni jemläp bilmedi. Eltelefonynam bir aldy, bir goýdy.
Özüniň-ä jaň edip sürüji bolan bolýan hatynyndan: “Sag-aman gidip geldiňmi? Aman-esen öýe dolandyňmy? Hemme zat başbitin, ýurt aman, il abat, öý abadan, gülala-güllükmi?” diýip ýanjap-ýanjap, hetjikläp-hetjikläp sorasy gelip, içini it ýyrtýar. Özem, häzir jaň edende hatyny ýolda halyna oňa jogap berjek bolup, ýok güne sezewar bolaryndan öler ýaly gorkýar.
Garaz, eli işe barman, günortanky arakesmä çenli zordan çydady. Ahbetinem, öz başyna özüniň salan bu tükeniksiz göze görünmez sütemine döz gelip bilmän, öýüne baryp, aýalynyň öýdedigini gözi bilen görüp, başyna musallat bolan ulagynam alyp gaýdarman boldy.
Ýola çykdy. El galdyrdy. Depesi dörtburç gözeneklije belgili, sap-sary kireýçi ulag deňesinde togtady. Salgysyny aýtdy. Neden ugranlaram şoldy welin, eltelefonyna jaň geldi. Ekrana seretdi. Aýaly. Haýsydyr bir ýakymsyzlygy syzýan dek ini dyglap giden ol, jaňy aldy.
-Alýo?
-Alýo, käkesi?-diýip aňyrdan aglamjyramaly owaz gelip gowuşdy.
-Hawa.
-Bi seň haram ölmüş maşşynyň-a meni ýedi ýoluň üstünde it masgarasy edip, işlemän öçüp gald-a-a-a...
“Owf! Bolsa-da adama zat bolmandyr. Demir bolsa hiç-le!” diýip içinden “owfuldan” ol az-kem rahatlandy. Ýöne, bada-badam ýeňsesi gyzyp ugrady.
-Eý! Goşgy bilen gepleme-de, düzüwje, anykja aýtsana! Näme boldy? Sen nirede?
-Käkesi! Alýo! Eşidýäňmi, meni? Men şu wagt Änewden ep-esli daşlykda durun. Bärde seniň maşşyn diýýän haýranyň döwlüp, öz-özünden öçüp gald-a-a-a...
Onuň ýene-de jany bokurdagyna geldi. Ol gözlerini hanasyndan çykaraýjak bolup, petretdi-de, eltelefonyny agzyna dykaýjak bolup, oňa haşşyldady:
-Eý! Sen-eý! Än-new-wiň aňyrsynda näm işläp ýöň-eý?! Kim seni o taýyk äkitdi? Hä?!
-A gyz käkesi, ýaňy joram bilen Teke bazar bardyk welin, şo ýanda gowy kädi satýan ekenler. Ýöne satyjy bilen bahasyny oňuşmadyk. “Biraz aşagrak düş-äý! Bizem çaga ekleýäs!” diýip ýalbar-ýakar etsek, o ýeksurunam burnunyň maňkasyny “şuguldadyp”, “çagaňyzy meň hasabyma eklemeli däsiňiz-ä” diýip kilçerýär-ä, gaýta! Onnoň bizem onuň kädini nireden satyn alyp getirip satýandygyny soradyk welin, ol: “Änewden 20 kilometr aňyrda meýdan ba. Şo taýda bir ýaşuly satyp oturandyr. Barsaňyz, mundan iki esseräg-ä arzandyr” diýdi welinim, aýagymyzyň aşagynda suw ýalaky maşşynyň bardygyndan peýdalanyp bäriligine gaýdyberdik-dä. Ýolda gelýärkägem, bi seniýniň hilebir zat edip: “begewmotkelle” diýen bolup ýören “jojukkelläň” öz-özünden güpürre-tapyrra öçdi-de, indem: “atsaňyzam otlanjäkgä” edip, dem-düýtsüz ýatyr-a! Wah, men görgülem, şü mydama seniň her köpügiňi tygşytlajak bolup, ýok güne düşüp ýörün-dä-ä-ä...
-Bes et-how, gykylygyňy!-diýip ol, göýä aýaly ýanynda ýaly telefonyna jabjyndy:-Hany, takyk nirede durandygyňyzy aýt! Ol ýere ewakuator çagyrsaňam, häzir: “Baý-bu-u-w, agam, şäheriň daşyna çykmaly bolsa, nyrh iki essedir!” diýip gözlerini ýumup, agyzlaryny açarlar. Şonuň üçinem özüm barýan, häzir. Belki, ulaga düýpli zat bolmadyk bolsun-da...
-Duran ýerimizmi?-diýip aňyrdan aýalynyň hasam ýitelen sesi geldi:-Hol, meniň mamamyň ýüwürjisi Dutdy çopan-a-ha bilýänsiň-le?
Telefonyň sesini gowy eşitmek üçin daşyna çykaryp diňläp duran ol, aýalynyň näme diýjek bolýandygyna düşünmese-de, öňki edähetine eýerip, ony ugruna kowdy:
-Hawa.
-Şonyýnyň aýalynyň atasy öýüniň ýerleşýän obasynam bilýänsiň-ä?
Ol aýalynyň agzaýan adamlaryndan hatda onuň mamasyny-da tanamaýanam bolsa, ýene-de: “hawa” diýdi.
-Inelikge, şol obanyň demirgazyk ýanynda durup galdyk-da bizler...
Ol nädip: “owf” edip, boş eli bilen maňlaýyna şapyladanynam duýman galdy. Soňam, gözlerini ýumdy-da, birki ýola uludan demini alyp, azak-tenek özüne basalyk berdi. Telefona bolşundan bäş beter mylakatly geplemäge çalyşdy. Bu onuň öte gazaba münendiginiň alamatydy.
-Hany, aýt bakaly, heleýjigim! Töweregiňizde telefonda gepleşip, duran ýeriňiziň anyk salgysyny alaýar ýaly, joraň ikiňizden özge ynsdan-jynsdan janly-jemende ýokmy?
-Bar-diýende aýalynyň sesi hasam aglamjyramaly çykdy:-Iki ädim beýle ýanymyzda bir it ýatyr. Ýöne olam ganjyk-da-a-a...
“Wah seniňem bir...” diýip, ol içiniň ýangynjyna ýene-de maňlaýyna şapylatdy.
Hälden bäri ýoldan ünsüni sowman onuň aýaly bilen gepleşigini diňläp barýan sürüji bolsa, bir tarapdan gülküsine boglup, gülmän zordan saklanýardy, beýleki tarapdanam başyna iş düşen bu bendä dözmän, erkek raýdaşlygy bilen oňa nebsi agyrýardy.
-Bolýar-laý, dostum! Beýle janyňy ýakma! Ýohham gaty bahym ýüregagyryly eder bular! Änew ýolunyň ugrunda bolsalar, tapylar-la! Özüm äkidäýerin, diňe hasap enjamynyň çykaran ýol hakyny töleseň bolany!-diýip, sürüji ýanynda oturana göwünlik berdi.
Halys içi-bagry tütäp, lapykeç bolup ugran ol görgüli, sürüjiniň teklibine gyzyl tapan dek begendi:
-Tölärin dost, hökman tölärin. Ýöne gaýrat edip, şolaryň duran ýerine bir elt, meni!
Aýdyldy, gutardy.
Kireýçi ulag, nobatdaky öwrümden emaý bilen aýlandy-da, “Nirdesiň, Änew sary?”, gündogara ýüzlendi. Şol baryşlaryna ýarym sagadrak geçip-geçmänkä-de, ýoluň gyrasyndaky ulagyň gapdalynda köýneklerini pasyrdadyp duran iki sany baýdak boýly gelin olaryň gözlerine kaklyşdy.
Ýetdiler. Togtadylar. Düşdüler.
Ulagyňam, hatynyňam eýesi, ýüzüni eňşidip, dessine müýnli halda töwereginde kebelekläp başlan hatynyna üns bermän, ulagynyň öň gapysyny açdy-da, oturdy. Açary towlady. Dem-düýt ýok.
Ol: “Tok gelmiýä!” diýip hümürdäp, düşdi-de, ulagyň öňüne aýlanyp, hereketlendirijiniň üstündäki gapagy galdyrdy. Içine göz aýlan badyna-da, akkumulýatory ulagyň tok beriji ulgamyna birikdirýän simiň gysgyjynyň ýerinden gowşap, çala ilteşip durandygyny gördi. Gany depesine urdy. “Şujagaz zat üçinem, şunça kösençmi?” diýýän terzde, gözüniň agyny köpeldip, hol beýleräginde, ondan gaty uzaklaşybam, oňa beýlebir ýakynlaşybam bilmän, gamyş kibi galdyrap, simap kibi sandyraýan kişi bolup duran aýalyna alaryldy.
Soňam, megerem, öz ýanyndan: “köpçülikde üstüne azgyrylyp, özümem, onam wejera edip durmaýyn” diýendir-dä, uludan demini aldy-da, gysgyjy ýerine dakdy. Gapagy ýapdy. Aýlanyp baryp, ulagyň işletdi.
Ýeke kakuwda otlanyp dur, janawer.
Ol ulagyny öçürmän, gapa gysdyrylan arassaja esgä elini süpürişdirdi-de, gapjygyny çykardy. Sesini çykarmasa-da, gözüniň alnynda bolup geçýän ähli zada düşünmeklik bilen gözlerini güldürip synlap duran kireýçi bilen hasaplaşdy. El basyşyp, sagbollaşdy. Soňam ýene-de öňküsi dek kelam agyz geplemän, aýalydyr-jorasyna: “münüň ulaga” diýip yşarat etdi. Özem mündi. Emaý bilen ýola düşdüler. Gidip barýarka-da içini hümletdi:
“Muny indi bir tagamyny alandan soň ulagdan düşürjek bolsaň-a, içerde üçünji jahan urşuny tutaşdyrmaly bolar. Olam öz kelläňe-de, çagalaň kellesine-de agram. Iň gowy çykalga muny tanyş ulag ussasynyň ýanyna şägirtlige bereýin-le! Goý öwrensin!”☻...
Категория: Hekaýalar | Просмотров: 99 | Добавил: Bagabat | Теги: Serdar Ataýew | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 5
0
3 Nurdan   [Материал]
Ýamanam bir giñ adam eken-ai ulagyñ eýesi

0
4 Bagabat   [Материал]
"Hatynym - halalym, hazynam" diýip ýören gadymy türkmenleriň nesli-dä! biggrin

0
2 Dunyagozel   [Материал]
Gowy hekaýa
 
“begewmotkelle” diýen bolup ýören “jojukkelläň”  biggrin

Ylhamyňyz kemelmesin. Heziller berýäňiz bizä smile

0
5 Bagabat   [Материал]
Sag boluň.

0
1 Bagabat   [Материал]
«Сказка ложь, да в ней намек, добрым молодцам урок».
А.С. Пушкин.

Имя *:
Email *:
Ähli smaýliklar
Код *: